Rumkale

Rumkale, Gaziantep’te, Merzimen Çayı’nın Fırat’a karıştığı noktada dik kayalar üzerine kurulu bir kale ve ören yeridir. Kaleye Yavuzeli’ne bağlı Kasaba köyünden ya da Şanlıurfa’nın Halfeti ilçesinden kalkan teknelerle ulaşılır. Resmî kayıtlarda Nizip sınırları içinde görünse de adresi ve ulaşımı Yavuzeli üzerindendir; Gaziantep merkezine yaklaşık 62 km uzaklıktadır. Birecik Barajı su tutunca üç yanı sularla çevrilen kale, bugün bir yarımada gibi görünür ve manzarasıyla ziyaretçileri büyüler.

Şitamrat, Hromklay ve Kal-at el Rum gibi pek çok adla anılan kale, yaklaşık 120 m genişliğinde ve 200 m uzunluğunda bir alanı kaplar. İki bedenden oluşan yapının kuzey ve doğu surlarında yedi burç bulunur; güneydeki kaya uzantısı 12. yüzyılda oyularak hendeğe dönüştürülmüştür. Alanda Aziz Nerses Kilisesi, Barşavma Manastırı, Cumhuriyet dönemi evleri, sarnıçlar ve basamaklarla Fırat seviyesine inen yaklaşık 75 m derinliğindeki kuyu görülebilir. 13. yüzyılın büyük bölümünde Ermeni Patrikliği’nin merkezi olan kale, 1293’te Memlüklerin, 1516’da Osmanlı’nın eline geçmiştir. 1838’de burayı ziyaret eden Moltke, kayalığın nerede bitip insan eserinin nerede başladığını söylemenin zor olduğunu yazmıştır.

Kasaba köyündeki yamaçta yer alan cam teras, yerden 150 m yükseklikteki platformuyla kaleye ve göle bakan bir seyir noktasıdır; ziyaretçiler genellikle önce terasa çıkıp ardından iskeleye inerek tekne turuna katılır. Kasaba’dan ortak tekne turu yaklaşık 1–1,5 saat sürer. Kale içindeki yollar engebeli, basamaklı ve gevşek kayalı olduğundan sağlam ayakkabı ve su almayı unutmayın; nehirde rüzgâr olabileceği için hafif bir hırka, şapka ve güneş kremi de işinize yarar. En keyifli dönemler ilkbahar ve sonbahardır; sabah erken ya da gün batımına doğru yapılan tekne turları ayrıca güzeldir.